Historija Crne Gore od iskona Crna Gora nikada nije bila srpska zemlja

Historija Crne Gore od iskona Crna Gora nikada nije bila srpska zemlja

PostPostao/la Administrator » Sub vel 09, 2013 7:07 pm

windows7sevn.org Facebook Share
Piše Sreten Perović, akademik: Drugo lice naše prošlosti

Dugo je prećutkivana gorka istina da su, nakon Božićnjeg ustanka crnogorskog naroda (ne samo protivnika bezuslovnog „ujedinjenja“), kaznene ekspedicione srpske trupe spalile na hiljade crnogorskih domova, likvidirale preko hiljadu ustanika i proćerale iz Crne Gore više hiljada porodica

Kako ovo nije feljtonistička publicistika nego stručna istoriografija, začuđuje sa kakvom neobaveznošću se govori o Balkanskim ratovima, posebno o bugarsko-srpskom ratnom sukobu na Bregalnici. Autor Istorije uopšte ne pominju da je na Bregalnici važnu, presudna ulogu imao elitni korpus crngorske vojske, koji je kralj Nikola poslao u pomoć „srpskoj braći“. Ta po hrabrosti uzorna grupacija Crnogorske vojske od 12.500 boraca, koju je predvodio serdar Janko Vukotić, a na samom bojištu njome komandovao Luka Gojnić, u odsudnim trenucima bitke uspjela da potisne bugarske snage, dajući presudni doprinos bregalničkoj pobjedi vojske Kraljevine Srbije. Crnogorci su na Bregalnici izgubili oko hiljadu svojih neustrašivih ratnika. I to ne bi trebalo zaboraviti.

Vojna sila

No ni to nije jedino prećutkivanje istine o ovoj knjizi. A da više ne govorimo o netačnosti u datumima. Ipak, treba napomenuti da ovi istoriografi (na žalost, ne samo oni) tvrde da je crnogorski gospodar Nikola Petrović Njegoš bio je knjaz (oni kažu knez!) od 1860 do 1910, a kralj od 1910. do 1918. To je netačno! Kralj Nikola bio je kralj do smrti, tj. do 2. marta 1921! Takvog su ga priznavali u svijetu, jer su odluke tzv. Podgoričke skupštine, instruiranog zbora pristalica prisajedinjenja Kraljevine Crne Gore Kraljevini Srbiji, bile pravno nevažeće i od Saveznika zadugo nepriznate, jer nijesu bile zanovane na važećem ustavu i zakonodavstvu Kraljevine Crne Gore, nego na vojnoj sili i okupacionim naredbama srpskih i „savezničkih“ grupa koje su krajem 1918. godine reokupirale Crnu Goru…
Uz upornu intencioznost, koja velikodržavne i asimilacione ambicije ne vezuje samo za Crnu Goru, mada za nju najviše, ovo istoriografsko štivo krajnje oskudno, nerijetko se i s omalovažavanjem odnosi i prema događajima iz crnogorske prošlosti koje prisvaja kao svoje. Ponekad bi se reklo da autori Nove istorije srpskog naroda prave razliku između nacionalnih entiteta srpskog i crnogorskog. Mojkovača bitka je dobila jednu proširenu rečenicu: „Braneći odstupnicu srpskim trupama u povlačenju, crnogorska vojska je na pravoslavni Božić, 7. januara 1916, na Mojkovcu nanela veliki poraz austro-nemačkim trupama, ali nije mogla odoleti novom napadu koji se završio padom Lovćena“!

Drastičan primjer

Nova istorija srpskog naroda vješto izbjegava zbivanja koja su protekom vremena dobila drukčija (neželjena) značenja, pa tako o proklamacijama, tj. importovanim „odlukama“ tzv. Podgoričke skupštine posvetili relativno malo prostora. Dva citirana stava iz tih „odluka“ kao da još nijesu izgubila aktuelnost za autore Batakovićeve Istorije. Prva citirana „odluka“ glasi: „1. da se kralj Nikola I Petrović Njegoš i njegova dinastija zbaci s crnogorskog prijestola“.
Nelegalna i nelegitimna Podgorička skupština, održana pod neposrednim nadzorom srpskih okupacionih trupa, nije samo zbacila s crnogorskog prijestola kralja Nikolu, nego je istom deklaracijom ukinula sve ustavne institucije Kraljevine Crne Gore i bukvalno nasilno prisajedinila Kraljevinu Crnu Goru Kraljevini Srbiji. Ta nam je „demokratska odluka“ tzv. Podgoričke skupštine decenijama servirana kao progresivna činjenica, važna, gotovo presudna za jačanje integralnog (a kasnije – federalnog) jugoslovenstva! Upravo ovaj drastični primjer potvrđuje onu Tolstojevu opasku o Borodinskoj bici.

Nepoznati događaji

Dugo je prećutkivana gorka istina da su, nakon Božićnjeg ustanka crnogorskog naroda (ne samo protivnika bezuslovnog „ujedinjenja“), kaznene ekspedicione srpske trupe spalile na hiljade crnogorskih domova, likvidirale preko hiljadu ustanika i proćerale iz Crne Gore više hiljada porodica. O svemu tome ni u titogradskoj Gimnaziji, ni na beogradskom Filozofskom fakultetu – nijesmo ništa čuli; to je poratnim školskim generacijama bilo potpuno nepoznato, jer o tim događajima u knjigama crnogorskih i srpskih istoriografa, pa ni na časovima naših profesora istorije – nije bilo ni riječi.
Međutim, naši novi istoriografi, kulturolozi, publicisti, literate i hroničari vjerskih organizacija i konfesija u Crnoj Gori, posebno istraživači uloge i značaja autokefalne Crnogorske pravoslavne crkve – učinili su vanredne naučnoistraživačke napore i na osnovu relevantnih dokumenata javnosti predočili drugo lice naše bliže i dalje prošlosti. Poslije tih saznanja, današnje generacije učenika više neće biti opterećene slavljenjem odluka tzv. Podgoričke skupštine, usvojenih javnim glasanjem „narodnih predstavnika“ 26. novembra 1918. godine.
Zanimljivo je kako, i danas kao juče (!), batakovićevci vide i doživljavaju crnogorski narod. Na str. 344, u odjeljku „Nacionalna politika i unutrašnje razgraničenje“, gotovo uzgredno, nalazi se i ova konstatacija: „Jedan od najbližih Titovih saradnika Milovan Đilas, kasnije čuveni disident, ’naučno’ je po Staljinovom receptu, obrazlagao da su Crnogorci, premda srpskog porijekla, postali poseban narod oformljen u ratu“. Dakle, i ovu Đilasovu „teoriju“ oni špikuju ironijom; i kao dodatni „argument“ za svoj stav prema tom (po njima – nasilno stvaranom) narodu, dodaju: „Na prvom popisu 1948. u Crnoj Gori ljudi su silom primoravani da se izjašnjavaju kao Crnogorci“!

Zloupotreba mitova

U kratkom odjavnom tekstu „Ishodišta XX veka“ na kraju ove Istorije, priređivač Dušan T. Bataković pominje i dvojnu federaciju Srbije i Crne Gore koja je, veli „obrazovana u aprilu 1992. godine pod imenom SR Jugoslavija, premda zajednica dva ogranka istoga naroda, nosi državno državno ime koje podrazumeva pre svega državu Srba i Hrvata“. On, međutim, zaključuje da nakon „serije ratova, stradanja, hiljada poginulih i stotina hiljada raseljenih i iseljenih … srpskom narodu predstoji da nađe svoje mesto u porodici slobodnih i suverenih evropskih naroda, oslonjen na sopstvene tradicije, u izboru slobode, vladavine prava i demokratije“.
I mi se iskreno nadamo da će srpski narod naći svoje dostojno mjesto u porodici slobodnih i suverenih evropskih naroda. I da će teret zloupotrebe legendi, mitova, mitomanije i megalomanije – iz političke tradicije sve više preuzimati likove darovite i ljekovite umjetničke proze i satirične dramske poezije.



Feljton – Četvrtak, 09. jun 2011. godine

Sreten Perović, akademik: Netačnosti, neistine i nipodaštavanje

Autori Istorije srpskog naroda su izbjegli da kažu da je Petra I 1834. godine „kanonizovao“ njegov sinovac i nasljednik, pjesnik Njegoš, mitropolit i poglavar autokefalne Crnogorske crkve, a ne Srpska pravoslavna crkva koja te, 1834. godine, nije imala autokefalni već samo autonomni status



Ako se podśetimo da je dukljanski kralj Mihailo Vojislavljević vladao Dukljom od 1077, a Stefan Nemanjić, Prvovjenčani – kao kralj – od 1217, znači da je Duklja imala svoju dinastiju 140 godina prije Srbije. A da Duklja /Zeta i Raška/ i Srbija nijesu bile države istog naroda dokazuje i rušilačko ponašanje Stefana Nemanje kad je u pobjedničkom naletu (1186) do temelja porušio sve dukljanske gradove, osim Kotora, u kojemu je podigao sebi dvor. “Srpska vojska je 1186. osvojila i razorila gradove Danj, Sard, Skadar, Svač i Ulcinj, a Bar nešto docnije”, konstatuje se u ovoj Istoriji.
Balšići su u Novoj istoriji srpskog naroda (priredio Dušan T. Tabaković) dobili malo mjesta, ali je ipak konstatovano da je Đurad Balšić, nakon pogibije Mrnjavčevića (u bici na Marici 1371), „uzeo carski grad Prizren, a Vuk Branković, još jedan od velikaša u usponu, takođe srpski prestoni grad Skoplje“. Za Balšiće se konstatuje da „nisu polagali pretenzije na srpski presto, ali se nisu oslanjali ni na dukljansko državno nasljeđe“; a sudbini Balše III posvećuje se nekoliko redova više nego svim ostalim Balšićima; on je „zanimljiv“ po tome što je, kako nije imao đece, otišao u Srbiju, na dvor svoga ujaka despota Stefana Lazarevića, kome je „Zetu zaveštao u nasljeđe“.

Asimilaciona tradicija

U Novoj istoriji srpskog naroda Crnojevićima je posvećena jedna stranica. Dovoljno da se kaže kako su Turci prvi put uzeli Zetu 1479“, „njen vladar Ivan Crnojević tada je pobjegao u Italiju“, a kad se vratio (1481) s Turcima je „zaključio vazalni ugovor“, te svoju prijestonicu prenio najprije na Obod, a zatim na Cetinje, đe je uz dvor Crnojevića izgrađen „i Cetinjski manastir, gdje i danas stoluje crnogorsko-primorski mitropolit Srpske pravoslavne crkve“. Po asimilacionoj tradiciji, tu je i „Prva srpska štampana knjiga Oktoih petoglasnik“, koja je, po sudu autora Istorije, „imala izvjestan uticaj na štampanje ćiriličnih knjiga u Srbiji i Bosni tokom narednog stoleća“.
Period duži od tri vijeka (od Crnojevića do Petra II Petrovića Njegoša) predstavljen je nizom netačnosti, neistina i krajnjim nipodaštavanjem. „Počev od vladike Danila, na čelu Cetinjske mitropolije smjenjivali su se uglavnom mitropoliti iz kuće Petrovića, koje su uvek potvrđivali pećki patrijarsi“ (!). Po autorima ove knjige, Vladika Vasilije je svojom Istorijom o Crnoj Gori (Moskva 1754), pokušavao da od ruskog Dvora izdejstvuje „protektorat nad Crnom Gorom“. Istina, priznaju se zasluge Petra Prvog (Sv. Petra Cetinjskog) koji je uspio da „ujedini crnogorska i brdska plemena… i udari temelje crnogorskoj državnosti“.

„Srpske pobede“

„Tome su znatno doprinele dve blistave pobede na Martinićima i Krusima 1796. godine, u kojima su Crnogorci do nogu porazili višestruko brojnije snage skadarskog paše. Tim velikim srpskim pobedama najavljeno je novo doba borbe za nacionalno oslobođenje, koje će, uz Crnu Goru, ubrzo zahvatiti i Srbiju“.
„Borba za nezavisnost i ujedinjenje (1804-1918)“, treći dio Batakovićeve Istorije, ne slučajno donosi na uvodnoj strani portret crnogorskog pjesnika P.P. Njegoša, iako on nije učestvovao u borbi za nezavisnost Srbije, pa ni simbolično u procesu „ujedinjavanja“ Srbije i Crne Gore (1918). Zašto je Njegoš u ovoj knjizi istaknut kao promotor njenih osnovnih („svesrpskih“) intencija indirektno pokazuje kratko poglavlje „Uspon Crne Gore“, u kojemu je na šest stranica sažeto 150 (sto pedeset) godina crnogorske istorije pod naslovima: „Reforme Petra I“, „Saradnja sa Srbijom“, „Petar II Petrović Njegoš“, „Knjaz Danilo“ i „Knjaz i kralj Nikola“. Ovo poglavlje počinje smjelom, duhovitom konstatacijom: „Uporedo sa uspostavljanjem autonomije kneževine Srbije, tekao je proces političke emancipacije Crne Gore na putu od zajednice plemena ka modernoj državi“!

Iskrivljene konstatacije

A da je Crna Gora, u tom periodu, bila slobodna, vlastitim zakonim uveliko ojačana i de facto međunarodno priznata nezavisna država – poznato je i jasno autorima ove Istorije, ne samo kad sa Crnom Gorom uporede okolne, još uvijek okupirane ili vazalne zemlje i narode. U daljem tekstu nastavljaju se krajnje pojednostavljene, iskrivljene i sa etničkog i faktografskog stanovišta netačne konstatacije. To potvrđuje i vješto komponovana insinuacija: „Izviiskra srpske slobode nikad do kraja pokorena, Crna Gora je nastojala da gorštačkim junaštvom nadoknadi stalnu oskudicu u hrani i novcu. Kao da je oskudica u hrani i novcu“ bila osnovni ili jedini podsticaj da crnogorski narod vjekovima vodi oslobodilačku i državotvornu borbu, da se uz velike žrtve uspješno suprotstavlja višestruko nadmoćnijim agresorima, da svoje najhrabrije i najviđenije junake nesebično žrtveno ugrađuje u oslobođenje i temelje slobode drugih naroda! Nemaštine i drugih poniženja bilo je i kod okolnih naroda, a borbe za slobodu u kontinuitetu tamo nije bilo, odnosno bilo je znatno manje nego u Crnoj Gori, po broju stanovnika (ne i po broju boraca) najmanjoj balkanskoj zemlji. Savlađivanje nemaštine jeste bilo od velikog značaja, ali svakako ne i osnovni podsticaj za istrajnu borbu crnogorskom narodu da tako dugo, po cijenu najvećih žrtava brani slobodu, jer je mogao živjeti u materijalno boljim okolnostima da se, kako mu je nuđeno, u svemu potčini jakim i imućnim okolnim imperijama. Etički, patriotski i slobodoljubivi motivi i ideali bili su činioci koji su presudnije uticali da Crna Gora nije bila „nikad do kraja pokorena“.
I na ovom mjestu autori Istorije su izbjegli da kažu da je Petra I 1834. godine „kanonizovao“ njegov sinovac i nasljednik, pjesnik Njegoš, mitropolit i poglavar autokefalne Crnogorske crkve, a ne Srpska pravoslavna crkva koja te, 1834. godine, nije imala autokefalni već samo autonomni status.

Kardinalne greške

Za Petra II Petrovića Njegoša se veli da je bio „uspješan vladar, značajan reformator, ali je zaslužena slava najvećeg srpskog pesnika, pisca znamenitih spevova Gorskog vijenca (1845) i Luče Mikrokozme (1846), zasenila njegov važan državnički rad“. Prosto je nevjerovatno da tako istaknuti (sve)srpski istoriografi naprave tako kardinalne greške, tj. da ne znaju godine izdanja dva najvažnija djela „najvećeg srpskog pesnika“! Tako nešto može se dogoditi manje marljivom gimnazijalcu pa i nekom studentu koji nije iz crnogorske nacionalne sredine, ali se to nikada nije smjelo dogodit, niti se može oprostiti stručnjacima, profesionalnim istoriografima.



Feljton – Srijeda, 08. jun 2011. godine
Image
Avatar korisnika
Administrator
Site Admin
 
Postovi: 2392
Pridružen: Sub pro 29, 2012 12:46 pm

Re: Historija Crne Gore od iskona Crna Gora nikada nije bila srpska zemlja

PostPostao/la Administrator » Sub vel 09, 2013 7:08 pm

Sreten Perović, akademik: Istoriografija srpskih zabluda i kritika

Tako je i veliki Đed shvatio svoju tragediju i tragediju svoje zemlje kad mu je postalo jasno da ga je izdao ili nadmudrio Unuk, onaj slabašni Sandro, koga je on, Knjaz i Gospodar Crne Gore, na Cetinju s ljubavlju u krilu držao i odgajao, objašnjavajući mu, kao i njegovom starijem bratu Đorđu, da ne treba da bude nesrećan što nije Crnogorac



Recenzenti, koji su preporučili ovu knjigu izdavaču, izrazito tvrde: „Delo dr Turlakova je, u velikoj mjeri, istoriografija naših srpskih zabluda i kritika naših naivnih ideala“. To su zapisali recenzenti ovog Vodiča – 31. marta 1999, dakle one godine kad su NATO-bombe rušile Beograd, nekadašnji internacionalni kulturni i oslobodilački centar, a tada, te godine, u oko svijetu bačena prašina nacionalsocijalističke, suicidne mržnje prema svemu što nije srpsko. U takvoj situaciji dr Turlakov piše Vodič za Srbe početnike u želji „da tako Srbe osnaži(m) u Srpstvo“. Ima u toj knjizi „zanimljivih“, uzgrednih, pomena Crne Gore i tvdnji o njenoj ulozi u zbivanjima od značaja za Srbiju. Tako se u poglavlju „1876. 18. juna: Prvi rat protiv Turske“ navodi da je Crna Gora, „po dogovoru, stupila u rat tri dana ranije“, ali se zatim zaključuje: „Taj rat pokazao je Srbiji mnogo toga: ništa od balkanskog saveza i opšteg ustanka, što bi se sigurno desilo i za vrijeme kneza Mihaila. Ali i da je knezu Nikoli više stalo do sebe i svog prestola, nego do zajedničke pobede, pa zato i nije išao u susret srpskoj vojsci (to će se ponoviti i 1914), kako bi pomogao slamanju glavnog udara turske sile… već je krenuo u zapadnu Hercegovinu, kao da je imao osvajačke namere, da uzme što veći komad od srpske Hercegovine“.

Balkanski ratovi

Drugi put u ovoj knjizi Crnogorci se pominju kao pljaškaši. Kad govori o balkanskim ratovima (1912/13), dr Turlakov konstatuje da su u tim ratovima najbolje prošli Grci, ali – nastavlja – trebalo bi „da mi danas znamo da je balkanski rat bio naša propast, naši hrabri preci, međutim, to još nisu znali, mada su osećali“. I nastavlja: „Ipak, ne bi trebalo da se zaboravi da su radikali u Staroj Srbiji i Makedoniji digli veliku pljačku“, tj. da su „Pašić i dva tri radikalska prvaka“ nakupovali čitava sela „bud zašto“.
„Za razliku od njih, Crnogorci su, svi od reda, zakonom pobede, sve živo i vrednosno poneli sa sobom, iz Stare Srbije ne pitajući da li je tursko, srpsko ili arnautsko. Badava je knez Nikola kaznio pljaščkaše, i oni su pljačkali“.
U „Vodiču za Srbe početnike“ dr Turlakov tvrdi da je do „ujedinjenja“ došlo bez sazivanja srpske Narodne skupštine, čime je „povređen Ustav Kraljevine Srbije“, te je „i samo ujedininjenje u Kraljevini SHS bio protivzakoniti akt, pa prema tome i ništavan i nevažeći“. Pritom, međutim, dr Turlakov „zaboravlja“ da istovremeno makar pripomene koliko je protivzakonitosti, totalnog ignorisanja (i brisanja!) Ustava Kraljevine Crne Gore učinjeno odlukama o nasilnom “ujednjenju“ Kraljevine Crne Gore sa Kraljevinom Srbijom.

Oficirima niži čin

Komentarišući s neskrivenim žaljenjem „utapanje“ institucija Kraljevine Srbije u „novu državu“, pa veli: „Reaktivirano je preko 2.500 bivših oficira A/U, kao i 500 (!) crnogorskih, koji su svi od reda, prilikom ulaska u vojsku SHS, dobili po jedan viši čin“. Kad je riječ o crnogorskm oficirima – to jednostavno nije tačno. Istina je sasvim drukčija: crnogorskim oficirima ponuđeno je da uđu u vojsku „nove države“, ali oni koji su ponudu prihvatili prevedeni su u čin niže, a ne više!
Činjenica da je kralj Aleksandar Karađorđević, unuk kralja Nikole, rođen i odrastao na „dedinom Dvoru“ na Cetinju, postao najžešći neprijatelj, ružitelj i rušitelj svojega Đeda i njegove Države – ne opravdava radovanje crnogorskih osvetnika koji su, makar i posredno, učestvovali u pripremi Aleksandrovog ubistva u Francuskoj. U Vodiču za Srbe početnike navedeno je sjećanje „ondašnjeg mitropolita Gavrila“: Kralj Aleksandar je za Francusku putovao razaračem „Dubrovnik“, pa je „najpre došao u Crnu Goru“. Prolazeći kroz Boku, „kralj je zaželeo da zapali sveću u manastiru Savina, i tada je prišao užetu i greškom povukao uže za – mrtvačko zvono!“ Naknadno, kao u mnogim drugim prilikama, čovjek iz naroda, pa evo i istoriograf, oslanja se na prethodno podrhtavanje tla, što je moguća najava jačeg zemljotresa. Konop „mrtvačkog zvona“ na manastiru Savina predskazao je tragediju u Marseju, ali kralj Aleksandar i njegova pratnja tome nijesu pridavali nikakav značaj; ljudi „shvate“ da su naslutili tragediju tek kad se ona dogodi. Tako je i veliki Đed shvatio svoju tragediju i tragediju svoje zemlje kad mu je postalo jasno da ga je izdao ili nadmudrio Unuk, onaj slabašni Sandro, koga je on, Knjaz i Gospodar Crne Gore, na Cetinju s ljubavlju u krilu držao i odgajao, objašnjavajući mu, kao i njegovom starijem bratu Đorđu, da ne treba da bude nesrećan što nije Crnogorac, jer je po ocu Srbin, a Srbi su veliki i slavni narod s kojim se može ponositi svaki njegov potomak!

Uzimaju kao svoje

Nova knjiga koja nastavlja tradiciju stare srpske istoriografije je „Nova istorija srpskog naroda“! Sve što je značajno iz crnogorske istorije ovaj istoriografski vodič preuzima kao svoje, pa tako i sve četiri crnogorske dinastije i njihove najistaknutije predstavnike. Na samom početku ovog spisa nalazi se poglavlje „Srpska država Duklja“, a tu su i „Dukljanski i zetski vladari: Jovan Vladimir /kraj X veka -1016/ (misli se na Sv. Vladimira Dukljanskog i na godine njegove vladavine Dukljom – S.P), Stefan Vojislav / oko 1040 – pre 1055/ Mihailo oko 1052-1081/, Konstantin Bodin /1061-1101/“. Koliko je pouzdano ovo štivo vidi se i po relativizaciji već uveliko poznatih činjenica, kao npr. aproksimacija: „Mihailo je verovatno od pape dobio kraljevsku krunu. Ako je to tačno, onda bi Mihailo bio prvi srspki kralj. Papa Grgur VII pisao mu je početkom 1077. kao Mihailu, kralju Slovena, dukljanskom vladaru“. Ta tvrdnja, međutim, ne smeta piscu ovog teksta da desetak stranaca dalje govori o Stefanu Nemanjiću Prvovenčanom (1196-1228) koji je dobio kraljevsku krunu 1217. godine od pape Honorija III (1216-1227).
„Krunu su u Srbiju doneli papski poslanici. Stefan Nemanjić nastojao je da uspostavi novu tradiciju kao prvi krunom ovenčani vladar“. Da je tu logika ignorisana vidljivo je iz zaključka autora ovog poglavlja, koji prethodno saopštava da je najstariji Nemanjin sin Vukan, koji je od oca dobio na upravu tek zauzetu Duklju, uzeo titulu kralja na osnovu prethodnih dukljanskih kraljeva. Tu mu je titulu priznao papa Inoćentije III (1198-1216) „smatrajući ga vladarem Duklje i Dalmacije“.



Feljton – Utorak, 07. jun 2011. godine
Sreten Perović, akademik: Zloćudni „naučni“ osvrti i promišljanja

Prvi crnogorski istoriograf Vladika Vasilije, autor „Istorije o Crnoj Gori“ (Moskva 1754) bio je stalna meta napada i omalovažavanja od istoriografa svesrpske ideološke orijentacije, navodno zato što je Crnu Goru, njen položaj i značaj, sredinom XVIII vijeka prikazao u hiperboličnom ogledalu



Moje dugogodišnje iskustvo u privrženom iščitavanju i procjenjivanju istoriografskih tekstova rezultiralo je neku vrstu zaključka koji bi mogao da glasi: Istorija je nekad nauka, nekad samo prikrivena recentna politika, a najčešće smješa te dvije, često crnohumorne, spekulativne discipline. Sudeći prema mnogim primjerima iz prošlosti, tako je uglavnom bilo i u davnim i u nedavnim vremenima. Legendarno pripovijedanje, maštovito slikanje „događaja“, domišljanje uzroka i posljedica, neobavezno gatanje, aproksimativno rasuđivanje, neobavezno popunjavanje tzv. crnih rupa oslanjanjem na usmena predanja, hipertrofiranje značaja onog što je istoriograf lično vidio ili čuo – sve to prožima i opterećuje i savremenu istoriografiju, naročito istoriografiju i leksikografiju o Crnoj Gori, njenoj prošlosti i sadašnjosti. Zbog svega toga, nerijetko se događa da su tzv. pomoćne istorijske (i „neistorijske“!) discipline bliže „materijalnoj“ (dokazivoj) istini nego tzv. profesionalna istoriografija.

Stalna meta napada

To, međutim, ni profesionalce ni „amatere“ – ne oslobađa odgovornosti da što objektivnije (istinitije) sagledaju i svoju (prije svega svoje!) i „tuđu“ povijest, ne samo radi izvjesnije budućnosti nego i radi jačanja svijesti o sebi i svojim genetskim korijenima, ali i o susjednim narodima i njihovim istorijskim maglinama, u kojima je i Crna Gora često bila kao u klasičnoj dušegupki.
Što je, dakle, istoriografija? Istina, poluistina, ugađanje vlastitoj (narodnoj) sujeti ili apstrakcija i spekulacija, neobavezna pripovjedna poezija? Tolstoj je zapisao: „Kad smo bili u gimnaziji, učili smo da smo Borodinsku bitku – dobili, a kad smo došli na fakultet, tada smo saznali da smo Borodinsku bitku – izgubili“ i ta njegova opaska ima trajnu aktuelnost.
U nekim slučajevima, pak, maštovito, poetsko naziranje zbivanja u prošlosti djeluje vjerodostojnije i istini bliže nego logiciranje u stilu tzv. pozitivističke istoriografije. Prvi crnogorski istoriograf Vladika Vasilije, autor „Istorije o Crnoj Gori“ (Moskva 1754) bio je stalna meta napada i omalovažavanja od istoriografa svesrpske ideološke orijentacije, navodno zato što je Crnu Goru, njen položaj i značaj, sredinom XVIII vijeka prikazao u hiperboličnom ogledalu, te imenovao crnogorske regije provincijama, a ne nahijama, kako su to činili mnogi prije i poslije njega. Jasno je, međutim, da je negatorima Vasilijeve tzv. „maštovitosti“ manje smetala njegova projekcija razvoja Crne Gora nego njegovo deklarativno, pojmovno i suštinsko međusobno razlikovanje crnogorskog i srpskog naroda.

Tajne namjere

Slične napade i paušalna osporavanja i u naše vrijeme podnosi svaki crnogorski istoriograf i kulturolog koji nedvosmisleno zastupa i dokumentuje osobenost istorijskog hoda (i koda!) Dukljanskih Slovena, koji čine etnički supstrat crnogorskog naroda, njegove državnosti i autentične duhovnosti. Taj zloćudni „naučni“ osvrt na ličnost i djelo nije mimoišao ni Petra Prvog (Svetoga Petra Cetinjskog), o kome je, koliko znamo, od tzv. ozbiljnih istoriografa najnegativnije pisao Bogumil Hrabak.
Kad bismo o pobudama gospodina Hrabaka nagađali njegovom metodologijom „proziranja“ u tajne namjere Petra Prvog, mogli bismo pretpostaviti da ovaj gospodin ne bi sebi dozvolio toliku istoriografsku komociju da je simpozij o Dinastiji Petrović Njegoš održan u nekoj drugoj instituciji i u neko drugo vrijeme, na primjer – u nezavisnoj Državi Crnoj Gori. Nije, naravno, naš manir da se služimo takvim insinuacijama, pa iako smatramo da pojedini istoričari itekako vode računa o vremenu i uslovima u kojima i o kojima pišu i pripovijedaju (nerijetko i politički pridikuju!), pa se i udvorički odnose prema vladajućoj ideologiji i dnevnoj politici. Vjerujemo, međutim, da g. Hrabak nije kod Petra Prvog našao toliko negativnosti samo zato što je nad Crnom Gorom duh supremacije, pa i totalne negacije istorijski osvjedočenog crnogorskog naroda, crnogorske nacije i crnogorske kulture, što podrazumijeva i negacije državotvorne autokefalne Crnogorske (pravoslavne) crkve i izvorne vrijednosti crnogorskog jezika.

Svojatanje istorije

Više je vjerovatno da je Hrabak naslijedio tradicionalne netrpeljivosti istaknutih srpskih istoriografa prema dinastiji Petrović – Njegoš, naročito prema Vladici Vasiliji, ali i prema svim Petrovićima u sljedećim epohama, osim kad se preko nekoliko stihova „Gorskog vijenca“ i pjesmotvornog politikanstva Kralja Nikole – negira postojanje crnogorskog naroda, crnogorske kulture i istorijske zaslužne autokefalne Crnogorske pravoslavne crkve.
Odavno postoji obimna literatura „umjetničke“ i „naučne“ prirode, koja se direktno ili indirektno bavi negiranjem autentičnog istorijskog i duhovnog bića Crne Gore, kontinuiteta njene borbe za slobodu, ruženjem ili svojatanjem njene četiri dinastije (Vojisavljevići, Balšići, Crnojevići, Petrovići – Njegoš), negiranjem njene uloge u buđenju „uspavanih“ okolnih naroda pod tuđinskom vlašću.

Hipotetične tvrdnje

Pred nama su dvije veoma zanimljive i po mnogo čemu za nas poučne knjige, mada se u njima nalaze međusobno kontradiktorne, često i hipotetične tvrdnje. Te knjige, koliko nam je poznato, u Crnoj Gori nijesu posebno komentarisane, ne bar od crnogorskih istoričara ili politikologa.
„Vodič za Srbe početnike“ je veoma originalna, donekle jeretička i po svemu provokativna knjiga. Ona i poslije više godina od prvog izdanja (1999), u izmijenjenim idejno – političkim okolnostima, pobuđuje pažnju i samim svojim naslovom. Autor ove knjige je istaknuti srpski intelektualac dr Slobodan Turlakov, a njeni recenzenti su članovi Srpske akademije nauka i umjetnosti Vasilije Krestić, Dragan Nedeljković i Dejan Medaković. Knjiga je zanimljiva ne samo po naslovu, već i po sadržaju. Svojom suštinom, „revizijom“ moderne srpske istorije, odnosno kritikom i najvećih srpskih istoriografskih autoriteta – naravno sa pozicija izrazitog srpskog nacionaliste, Vodič za Srbe početnike je namijenjena koliko rasrbljenim Srbima, toliko političkim Srbima, tj. onima koji iz raznih razloga ne poznaju ili pogrešno poznaju istoriju Srbije i Srpskog naroda.



Feljton – Ponedjeljak, 06. jun 2011. godine
Image
Avatar korisnika
Administrator
Site Admin
 
Postovi: 2392
Pridružen: Sub pro 29, 2012 12:46 pm

Re: Historija Crne Gore od iskona Crna Gora nikada nije bila srpska zemlja

PostPostao/la Administrator » Sub vel 09, 2013 7:09 pm

Danilo Radojević, akademik: Tendenciozno iskrivljavanje crnogorske povijesti

Poslije Prvog svjetskog rata, na početku reokupacije Crne Gore, ulica pored rijeke Ribnice u Podgorici nazvana je „Nemanjina riva“, a turska tvrđava na ušću Ribnice u Moraču – „Nemanjin grad“, iako je u istoriografiji poznato da je tvrđavu podigao sultan Mehmed (1475-77)

Za objašnjenje načina održavanja svijesti na nivou legendi, zanimljivo je spomenuti genealoško stablo – „Poglavite familije carstva srpskog“. U tekstu ispod stoji da je to stablo štampano u Carigradu 1862. godine, a da ga je „načertao“ Milan Kovačević, učitelj u Prištini. Autoru ovih redova dao je podatke stari učitelj iz Zemuna, Živko S. Smiljanić, koji je poznavao Milana Kovačevića i za koga kaže da je mjesto nekog drugog stavio svoj potpis. A ta predstava genealogije datira od 1925, a ne iz 1862. Na kraju Smiljanić zaključuje da to „upravo i nije istorijski dokument već bazira na predanju. Mogao ga je svako potpisati“. Na granama i grančicama stabla „Poglavlje familije carstva srpskog“, upisane su 64 porodice koje „potiču“ od Nemanjića. Za likovno rješenje ovog stabla poslužila je predstava Dušana Nemanjića sa barokne gravire T. Mesmera, s tim što je pomenuti Kovačević izostavio gomilu oružja i zastavu ispod nogu konja, te jednoj vili, umjesto vijenca u lijevoj ruci, nacrtao mač. Gravira Mesmerova objavljena je 1741. godine u Stematografiji Hristofora Žefarovića, Makedonca iz Dojrana.

Krupni falsifikat

Ovđe treba pomenuti i krupni falsifikat koji je učinio etnolog Jovan Erdeljanović, prilikom priređivanja za štampu rukopisa Stevana Dučića Pleme Kuči. Pored velikog broja drugih izmjena, Erdeljanović je u rukopis unio i dvije priče o Savi Nemanjiću, jer Stevan Dučić nije u Kučima našao nijednu. Pomenute priče Erdeljanović je otkucao na pisaćoj mašini i umetnuo ih u rukopis, promijenivši Dučićevu paginaciju (444 b 444 v). Taj Erdeljanovićev falsifikat štampala je Srpska akademija nauka 1931. godine. Mitiziranom liku Save Nemanjića namijenjena je posebna uloga u procesu srbizacije okolnih naroda, što je naročito razrađeno pošto je donijet Ustav SPC (1931) i osnovan časopis „Svetosavlje“ (1932) koji je izlazio do 1940. Razvijanju toga kulta posebno je doprinijela cjelogodišnja njegova proslava, u 1935. godini.

Lažna svijest

Novica Šaulić je 1935. godine iskoristio pomenutu proslavu i objavio 31 „pričicu“ o Savi, od kojih je navodno najviše bio prikupio oko Durmitora. Svoj „prilog“ toj proslavi Šaulić je namijenio učvršćivanje lažne svijesti da je taj kult živio u durmitorskom kraju. Takve su i nekolike pričice o nastanku Crnog jezera pod Durmitorom, kao i o nazivu izvora na jednom od vrhova Durmitora. Priča „Postanak Neceije“, koju je domislio Milan Vukićević („Zapisi“, 1927), o tome kako je Sava prokleo jedno selo „da se propane“ jer su mu seljaci podmetnuli krađu kokota, preuzeo je Šaulić, davši je u nekoliko varijanata: prenio je i prilagodio, montirajući od nje priču o „nastanku“ Crnog jezera. Što se tiče naziva jednog od vrhova Durmitora – Savin kuk, kao i izvora na tom vrhu, takođe su u XIX vijeku vezani za Savu Nemanjića. Inače, autentičan naziv tog vrha, koji je i danas očuvan, jeste – Mali Durmitor.

„Nemanjin grad“

Poslije Prvog svjetskog rata, na početku reokupacije Crne Gore, ulica pored rijeke Ribnice u Podgorici nazvana je „Nemanjina riva“, a turska tvrđava na ušću Ribnice u Moraču – „Nemanjin grad“, iako je u istoriografiji poznato da je tvrđavu podigao sultan Mehmed (1475-77). Crnogorski potuđenici, vođeni predstavnicima SPC u Crnoj Gori, ostatke pomenute turske tvrđave neumorno okađuju, iz političkih pobuda, jer žele da uvjere javnost da je taj lokalitet materijalni dokaz da je Crna Gora (Duklja, Zeta), neraskidivi dio srpske države, u kome je Stefan Nemanja, kao u svojoj „đedini“, izgradio grad. Međutim, u Duklju je samo privremeno dobjegao i sklonio se njegov otac.

Osvajački pohod

Treba pomenuti da crnogorski potuđenici uporno „skidaju krivicu“ sa raškoga župana Nemanje, tvrde da on nije osvojio Zetu (Primorje). Na taj način oni se suprotstavljaju i svjedočanstvu Nemanjinih sinova – biografa, Save i Stefana Prvovenčanog. Sava kaže da Nemanja „pridobi od Primorske zemlje Zetu s gradovima“, a Stefan pri nabrajanaju zemalja koje je Nemanja osvojio, kaže da „povrati Dioklitiju i Dalmaciju“ (M. Bašić, Stare srpske biografije, Beograd 1930, 3, 44). Analizirajući Gorički zbornik Nikona Jerusalimca i pariški rukopis Žitija sv. Simeona od Stefana Prvovenčanog, Ljiljana Juhas (Arheološki prilozi 3, izd. Arheološkog odelenja Narodne biblioteke Srbije, Beograd 1981, 129), dokazala je da se u pomenutoj biografiji ne pominje Nemanjino rođenje u Ribnici, već da je to podatak da je tu primio latinsko (katoličko) krštenje. Stefan Prvovjenčani ističe da mu je otac Nemanja kršten po katoličkom običaju „u mjestu zvanom Ribnica, u hramu presvete Bogorodice“, a ne da je u hramu „rođen“, kako je do sada to mjesto tumačeno, iako je samo po sebi nelogično jer se niko ne rađa „u hramu presvete Bogorodice“. Ljiljana Juhas je utvrdila da se u svijem žitijima ističe mjesto smrti, radi uspostavljanja posmrtnog kulta, a ne rođenja. U ovom tekstu ona zaključuje da se Ribnica „mora uzeti ne kao mjesto Nemanjinog rođenja, nego kao mjesto hrama u kome je Nemanja kršten“. Crnogorski potuđenici iz političkih pobuda odstranjuju Nemanjin osvajački pohod na Duklju, pa tako negiraju njegov autobiografski podatak.

Kad se muti svijest

U poznatoj Hilandarskoj povelji (iz 1198/9) Nemanja kaže da ga je bog postavio za velikog župana i da je obnovio „svoju dedinu(…) pogibšuju svoju dedovinu“, a zatim produžava da je osvojio Zetu: „… i priobretoh od morske zemlje Zetu“, što znači da je Nemanjina „dedovina“ – Raška.
Ovih nekoliko slučajno izabranih primjera krivotvorenja i tendencioznog iskrivljavanja crnogorske povijesti svjedoče o širokom obuhvatu i dugom trajanju velikosrpske imperijalno – asimilatorske akcije protiv Crne Gore. Mogli bismo navoditi mnogo sličnih primjera, ali su ova nekoliko, mislim, dovoljno ilustrativna da pokažu što je sve smišljeno da bi se mutila ili pogrešno formirala svijest Crnogoraca o sebi.



Feljton – Nedjelja, 05. jun 2011. godine
Piše Danilo Radojević, akademik: Čudne propagande Ilije Garašanina

Propagandni aparat velikodržavnog srpskog projekta izumio je različite oblike i sredstva srbiziranja. Naročito je bilo važno da ta agitacija obuhvati škole, da učenici saznaju dokle su planirane granice srpske države. Najobimniji falsifikatorski posao obavio je Milorad Medaković pri štampanju Zakonika knjaza Danila

Ilija Garašanin je koristio sve oblike propagande i radio na potiskivanju i zanemarivanju crnogorskih posebnosti i obilježja, da bi Crna Gora za spoljnji svijet izgledala kao jedna od “srpskih” zemalja. Kad je crnogorski knez Danilo I naručio u Beču, od Bugarina i prirođenog Srbina Anastasa Jovanova (docnije: Jovanović), fotografa i litografa, da izradi matricu za crnogorski pasport, Anastas je to, po uputstvu Garašanina, učinio s političkom tendencijom: likovno je prilagodio srpskom pasošu, nije radio po uzoru na stari crnogorski pasport iz Njegoševa vremena. Anastas zapisuje da je od njega tražio Garašanin da pogleda nacrt: “… te sam mu i jedan pasoš dao da u Srbiju ponese, i našao je za dobro što sam shodan Knjaževstva srbskog pasoša načinio”. Garašanin je bio zadovoljan, jer je Anastas odbacio naslov iz Njegoševog vremena: “Črnogorskij pasportlj”. Tako je reducirana posebnost jednog crnogorskog državnog simbola.

Imena regionalna

Pojam Srbijanci javlja se u Vojvodini nakon Prvog srpskog ustanka, ali nije korišćen u Srbiji. U Crnoj Gori prvi put ga je upotrijebio Simo Milutinović Sarajlija, kao sekretar vladike Petra I. Docnije, izvanjci iz Vojvodine (Laza Kostić, Jovan Pavlović i dr.), koji su radili u crnogorskoj prosvjeti i novinarstvu, unijeli su taj termin u crnogorski jezik. Tada je srpska propaganda bila usmjerena da dokaže da su imena južnoslavenskih naroda samo regionalna, zemljopisna, da nemaju etnički sadržaj, već da to ima jedino naziv Srbi koji treba proširiti na pripadnike okolnih naroda. Realizaciju te teze ometala je upotreba pojma Srbi za stanovnike Srbije, pa je preko novog termina Srbijanci izvršena “regionalizacija” i Srba u Srbiji. Srpski filozof Dušan Nedeljković insistirao je 1929. da se koristi pojam Srbijanci.
Može se povući paralela između Njegoševog prihvatanja lažnog “Dušanovog” krsta i lažne sablje srpskog kralja Milutina koju je poklonio, 1869, kralju Nikoli ruski car Aleksandar II. Pomenuta sablja nije iz 1315. godine, već je, kako je analizom utvrđeno, kasni ruski falsifikat. Natpisi i na pomenutom krstu i na sablji očigledno su iz istog vremena, a vjerovatno i iz iste radionice. Opravdano se može pretpostaviti da su te lažne relikvije, kao i još neke koje ovđe ne možemo opisivati, izrađene po porudžbini Karlovačke mitropolije, oko koje su nastale i sve pjesme vezane za izgubljenu bitku na Kosovu. Karlovačka mitropolija je održavala u 18. vijeku prisne veze sa ruskom crkvom odakle se snabdijevala crkvenim predmetima. Kralj Nikola je bio trajno opijen tijem poklonom ruskog cara, lažnom sabljom kralja Milutina, što je tragično uticalo na njegove političke planove. Značajem koji je pridavao tome poklonu, kralj Nikola je izvršio snažan uticaj i na Crnogorce. Kada je kralj Nikola napuštio Crnu Goru, u januaru 1916. u njegovom malom prtljagu bila je i lažna sablja kralja Milutina, pa je i pred smrt, u egzilu, 1921. godine, tražio da mu je, kad umre polože na prsi, što je bilo i učinjeno.

Dušanova imperija

Propagandni aparat velikodržavnog srpskog projekta izumio je različite oblike i sredstva srbiziranja. Naročito je bilo važno da ta agitacija obuhvati škole, da učenici saznaju dokle su planirane granice srpske države. Sa tijem ciljem taj je politički program kartiran, i stizao u škole kao učilo. Pomenuću rad Miloša Milojevića, koji je štampao mapu, u Beogradu 1873. godine, pod naslovom : “Istorijsko-etnografsko-geografska mapa Srbije i srpskih zemalja” i “Dušanovih imperija”. Ovom mapom on je, kao “srpske” obuhvatio zemlje od Istre do Crnoga mora. Na mapi su ispisani sljedeći nazivi: “Srbobugari”, “Srborašani”, “Srbomaćedonci”, “Srbohrvati”, “Srboslovenci”, “Besarabija ili Bela Srbija”.
Milorad Medaković je napisao nekoliko knjiga o Crnoj Gori, u kojima su istraživači uočavali falsifikate. Tako je učinio u Povjesnici Crne Gore, sa navodnim govorima mitr. Petra I, pred početak bitaka u Martinićima i na Krusima. U knjizi Život i običaji Crnogoraca (N.Sad, 1860), opisao je više osobenih crnogorskih običaja. Kad je u pitanju određenje crnogorskog naroda, on se drži matrice koju su koristili i drugi propagatori, pa kaže: “Svi su Crnogorci po narodnosti Srbi i svi govore srbskim jezikom” (M. Medaković, Život i običaji Crngoraca, 31). Da bi “dokumentovao” navedenu tvrdnju o etničkoj pripadnosti Crnogoraca, Medaković dodaje uzrečicu koja nije izvorno crnogorska, već su je donijeli izvanjci, da Crnogorac za nekoga kaže da je “Srb od Kosova”. Najobimniji falsifikatorski posao obavio je Milorad Medaković pri štampanju Zakonika knjaza Danila, Novi Sad 1855, što je konačno utvrdio Jovan Bojović kad je pripremio za štampu originalni rukopis Zakonika (Titograd, 1982). Između ostalog, Medaković je izmijenio 92. član u duhu srbiziranja, u kome u originalu stoji da u Crnoj Gori “nema nikakve druge narodnosti i nikakve druge vjere do jedino pravoslavne istočne”, a Medaković je učinio suštinsku izmjenu, da u “zemlji nema nikakve druge narodnosti do jedino srbske”.

Uništenje države

Pri kraju XIX stoljeća, kada je u Srbiji rađeno na uništenju crnogorske države, tražena je i rodbinska veza sa najstarijom crnogorskom dinastijom – Vojislavljevićima, da bi preko tog bilo iskazano i izmišljeno “nasljedno”, feudalno “pravo” nad Crnom Gorom. Ljubomir Kovačević, srpski političar i istoričar (bio je zadužen za realiziranje Načertanija), došao je na ideju da su dvorani Vukan i Marko, koje je dukljanski (crnogorski) kralj Bodin uputio da upravljaju osvojenom Raškom – sinovi Petrislava, a unuci dukljanskog kralja Mihaila, te da je, na taj način Nemanja direktni potomak ovoga znamenitog crnogorskog vladara.Takvu pretpostavku je prihvatio Ferdo Šišić, radeći za Srpsku akademiju nauka na pripremi Dukljaninova djela za štampu (1928), pa je, na osnovu tog domišljanja Ljubomira Kovačevića, sastavio i genealoško stablo “raške grane Vojislavljevića”. Ova tendenciozna pretpostavka nije prihvaćena u nauci.
Image
Avatar korisnika
Administrator
Site Admin
 
Postovi: 2392
Pridružen: Sub pro 29, 2012 12:46 pm

Re: Historija Crne Gore od iskona Crna Gora nikada nije bila srpska zemlja

PostPostao/la Administrator » Sub vel 09, 2013 7:09 pm

Danilo Radojević, akademik: Pogrešna tumačenja istorijskih fakata

Falsifikatori često nalaze naslon i na ranije falsifikate i na taj način grade fikciju „naučnosti“

Pojam falsifikat obuhvata razne namjerne radnje i izmjene koje se vrše na originalima, radi obmane. I Aligijeri Dante u Raju (XIX pjevanje) navodi falsifikovanje mletačkog novca, koje je učinjeno u Raškoj za vrijeme kralja Milutina, na loše oblikovanom kalupu, pa je krivotvorenje otkriveno 1302. godine. Da bi zaštitila svoj novac, Mletačka republika je donijela odluku da se falsifikovane kovanice, koje su dospjele iz Raške unište. Falsifikati su nastajali u svijem sredinama. U nauci je poznat primjer Kralodvorskih i Zelenogorskih rukopisa, falsifikata koji je učinio Čeh Vaclav Hanka u prvoj polovini 19. vijeka. Taj falsifikat je dugo držao u zabludi neke naučnike, na nj su se pozivali kao na autentične dokumente. Nas zanima falsifikovanje istorijskih činjenica koje je rezultat politički usmjerenog, programskog mijenjanja nominacija i činjenica, u cilju asimilacionog korišćenja, u odnosu na crnogorski narod i njegovo kulturno-istorijsko nasljeđe. Tako je, na primjer, Vuk Karadžić bio stručno i finansijski pomagan da bi čitavo usmeno stvaralaštvo Crnogoraca, Hrvata i Bosanaca objavljivao pod nazivom „srpsko“, kao što je i vokabular pomenutih naroda objavio pod naslovom Srpski rječnik.

Etimološko lutanje

Falsifikatori često nalaze naslon i na ranije falsifikate, i na taj način grade fikciju „naučnosti“. Tijeh krivotvorenja ima veliki broj, u svijem oblastima, tako da je dovoljno, za ovu priliku, uzeti nekoliko reprezentativnih primjera, koji su crnogorskom narodu mutili saznanja ili iskrivljavali istorijska fakta o njegovoj prošlosti.
Kao primjer pogrešnog tumačenja bizantijskih izvora, pa i takvog usmjeravanja dijela istoriografije, može poslužiti tumačenje Jozefa Dobrovskog (1753-1829), češkog filologa. Dobrovski je 1784. godine, što su docnije ponovili Šafarik i Maretić, oblik Sporoi , pokušao razriješiti sa oblikom Serboji, objašnjavajući glasovnu razliku „greškom“ prepisivača. Ovo etimološko lutanje Jozefa Dobrovskog, a kasnije i drugih autora, vezivanje Prokopijevih Spora sa nazivom Srbi, podstaklo je nekritičku istoriografiju na romantičarsko tumačenje po kome su se nekad svi Slaveni zvali „Srbi“. Kad su kaluđeri, pod vođstvom episkopa Savatija Ljubibratića, iz manastira Tvrdoša dobjegli, u vrijeme Morejskog rata, 1694. godine, na mletačku teritoriju, kod Herceg Novog, prenijeli su čestice moštiju sv. Đorđa. Ti kaluđeri osnovali su manastir pored stare crkve, posvećene sv. Sabbi Osvećenom (Kapadokija, 4398 – Palestina, 532), osnivaču četiri lavre i šest manastira, čiji je kult bio razvijen i u još nekim naseljima na Crnogorskom primorju. Stefan Vukčić – Kosača (1392-1435), veliki vojvoda humski, prozvao se „hercegom sv. Sabbe“, svoju zemlju – Vojvodstvo sv. Sabbae. Poslije 1774. godine, kada je carica Marija Terezija donijela dekret o crkvenim praznicima, počelo je širenje kulta Save Nemanjića. U toj novoj klimi, pomenute čestice moštiju sv. Đorđa, kako je utvrdio iguman i pisac Dionisije Miković, proglašene su Savinim. Kaluđeri su, da bi svoj položaj učinili više poštovanim, preuzimali biblijske legende i vezivali ih za Savino ime (kao što je poznata legenda o Mojsijevom otvaranju izvora u bezvodnom kraju, udarom štapa u stijenu, u podnožju brda Horiva).

Zajednički kultovi

Zaokret ka feudalnim kumirima, iako ih je zaklanjalo pet stoljeća nove tradicije, mogla je u Crnoj Gori učinjeti samo uticajna ličnost, kao što je bio Njegoš. Značajan učinak ostvarilo je Njegoševo prihvatanje, 1848, kaluđera iz manastira Dečana, koji su donijeli tzv. „Dušanov krst“. Zbog težnje za okupljanjem balkanskih naroda u borbi za oslobođenje, on je smatrao da treba usvojiti zajedničke kultove koji bi služili tome cilju. Njegoš je odobrio tijem kaluđerima da kroz Crnu Goru nose, pod vidom „prošnje“ – u stvari radi propagande – taj krst. Docnije je platio kaluđerima da produže svoju „misiju“ još pola godine, a za Dečane je poklonio zlatni krst. On je povjerovao da je krst stvarno Dušanov, zaključio je srpski naučnik i političar Stojan Novaković. Natpis na krstu je, međutim, „pisan po ruski“: forme slova i rusizmi pokazuju da je to bio falsifikat koji nije mogao biti stariji od polovine XVIII vijeka. Falsifikatora, koji se trudio da natpis „sklopi u starom stilu“, izdala je nevještina, zaključio je svoju ekspertizu Novaković, dodajući da su kaluđeri radi „prošnje“ i „trgovine“ izmislili taj krst. Međutim, Novaković zanemaruje glavni cilj: propagiranje simbola srpskog feudalizma. Nije nam poznato da li je Njegoš znao za izuzetnu relikviju – Krst Svetoga Vladimira, tragično stradalog dukljanskog (crnogorskog) kneza. To znamenito svjedočanstvo crnogorske prošlosti i u Njegoševo vrijeme iznošeno je na vrh planine Rumije. Postavlja se pitanje: da li bi on dao dozvolu da se kroz Crnu Goru nosi i Vladimirov krst, kao što je to učinio sa lažnim krstom Dušanovim? Njegoš je bio opsjednut borbom „do istrage“, pa se može izraziti sumnja da bi mu mogao odgovoriti za (tadašnju) agitaciju kult dukljanskog beatusa Vladimira koji je objedinjavao vjere i konfesije od Rumije do Ohrida. Osim toga, unošenjem u svijest Crnogoraca lika mitskog junaka Miloša Obilića, Njegoš je unio promjenu u sadržaj narodnog cilja, a u toj je funkciji bilo i njegovo davanje dozvole kaluđerima iz Dečana da nose kroz Crnu Goru lažni Dušanov krst i propagiraju obnovu tzv. Dušanova carstva.
Kao i ostali crnogorski mitropoliti, Petar II Petrović Njegoš izdavao je pojedincima diplome o plemićkom porijeklu. U sklopu ove teme pomenućemo samo dva svjedočanstva o porijeklu, koja je potpisao Njegoš. Na molbu Aleksandra Karađorđevića (1806 – 1885) da mu uputi svjedodžbu da je crnogorskog i plemićkog porijekla, Njegoš je napisao potvrdu, 21. XII 1840. godine, u kojoj kaže da Aleksandar Crni „proističe od starih knjaževina naše oblasti Vasojevića“ i da ga priznaje „svijetlim knjazom i patriotom našim po porijeklu“, te da ga oblikuje „vojvodskim činom“. Uvjerenje je potvrdio „državnim pečatom“. Postavlja se pitanje zašto je Aleksandru trebalo takvo uvjerenje? Do 1839. živio je u Rusiji, a kada se vratio u Srbiju i postao poručnik i ađutant kneza Mihaila Obrenovića, vjerovatno mu položaj ađutanta nije odgovarao, pa je namjeravao da se vrati u Rusiju. Da bi u aristokratskom ruskom društvu narpedovao, potrebno mu je bilo „svideteljstvo“ da je plemićkog porijekla. Zato je svideteljstvo Njegoš i pisao na ruskom jeziku. Zanimljivo je da je i donosilac molbe Aleksandra Karađorđevića, izvjesni Leon Radu (po prezimenu se može naslutiti da je bio Rumun), takođe dobio od Njegoša „svideteljstvo“ da potiče iz Bjelopavlića, te da je „nasljedni vojvoda“ i da ga on odlikuje kao „prvoklasnog crnogorskog nasljednog plemića“.



Feljton – Petak, 03. jun 2011. godine
Radovan Radonjić, akademik: Narod neće tuđina za gospodara

Narodni front je politički pokret, čija je klasno-oslobodilačka priroda bila duboko ukorijenjena u etosu i timosu naroda iz kojeg je iznikao i koji je stoga bio spreman za suočavanje sa izazovima svog vremena

Kasnije će neki od konstituenata Narodnog fronta slobode ovom programu pridodati i poneki svoj specifični zahtjev. Tako: „zadružna“ omladina će insistirati na „kulturnom i prosvjetnom uzdizanju seoske i ostale omladine“;
rukovodstvo SKOJ-a će zahtijevati davanje prava glasa ženama, donošenje „demokratskih političkih zakona“ i zakona o štampi, demokratizaciju zemlje „u kojoj bi crnogorski narod bio ravnopravan sa ostalim narodima“ i oslanjanje u spoljnoj politici na Sovjetski Savez, ali i „osiguranje rukovodeće uloge SKOJ-a u masovnim omladinskim organizacijama“, kako bi se preko „najširih formi“ razvio „vaspitni rad omladine u duhu marksizma-lenjinizma“;
„Seljačko bratstvo“ će istaći potrebu da se njegove ideje ostvaruju na svim poljima, a osobito na „poljoprivrednom, zadružnom, zdravstvenom, socijalnom i prosvjetnom“;

Mir, hljeb i rad

žene će, vjerujući da je žensko pitanje „najsrećnije riješeno u Rusiji“, tražiti „slična rješenja“ u Crnoj Gori;
sindikati će tražiti da se osiguraju „mir, hljeb i rad“ i formiraju okružni uredi za osiguranje radnika i pomoć nezaposlenima;
komunisti će nastaviti da rade na pridobijanju siromašnog i srednjeg seljaštva za savez sa radničkom klasom, pod svojim rukovodstvom, ponavljajući da taj pokret ne bi trebalo „da bude neka stranka, nego jedna široka masovna organizacija“ u kojoj komunisti samo „aktivno sarađuju“.

Proglas omladine

Te raznolikosti, međutim, neće poremetiti njihove međusobne odnose, niti dovesti u pitanje „omladinsku nit“ u programu Narodnog fronta slobode, koja svoj krajnji izraz ima u proglasu omladine, objavljenom sredinom 1939. godine, povodom sve izvjesnijeg napada tzv. sila fašističke osovine na Jugoslaviju. U proglasu se kaže: „Crna Gora može biti slobodna samo u slobodnoj, demokratski uređenoj i nezavisnoj Jugoslaviji. Sudbina Crne Gore nerazdvojeno je vezana za sudbinu Hrvatske, Srbije, Makedonije, Slovenije i Bosne i Hercegovine. Samo je u zajedničkoj borbi crnogorskog naroda i ostalih naroda Jugoslavije moguće izvojevati da Crna Gora, kao i ostale naše pokrajine, bude slobodna i ravnopravna zajednica i da živi slobodnim, nacionalnim životom u okviru državne zajednice Jugoslavije. Sloboda se ne stiče pomoću neprijateljskih bajoneta, takva sloboda znači ropstvo. Boriti se za očuvanje i nezavisnost Jugoslavije, za odbranu njenih granica, protiv propagande fašističkih sila kojima je cilj komadanje Jugoslavije i stavljanje njenih naroda pod varvarsko, fašističko ropstvo, boriti se za rješenje svih unutrašnjih pitanja u Jugoslaviji, radi uspješne odbrane njene nezavisnosti i radi toga da u njoj svaki narod bude slobodan – to je put kojim ide crnogorski narod boreći se za svoja prava. Izdržati u toj borbi znači pobijediti.

Borbena platforma

Ne vjerovati u svoje snage, očekivati spas i slobodu u neprijateljskoj intervenciji, iščekivati očajnički i kukavički pomoć međunarodnog fašizma – znači biti spreman na ropski, mnogo teži i mučniji život nego što je današnji, i to na ropski život pod tuđinom. A to je tuđe crnogorskom narodu. Njemu sve to treba iskreno predočiti kao što to radi omladina njegova, pa da složno povede borbu protiv tuđinske, neprijateljske propagande, protiv agenata fašističke Italije i Njemačke. Crnogorski narod hoće ovu državu, neće tuđina za gospodara, ali hoće da u njoj bude slobodan i ravnopravan“.
Borbenu „omladinsku“ platformu, koja u svemu bitnom suštinski korespondira sa programskom orijentacijom crnogorskih komunista, prihvata sva narodnofrontovska Crna Gora. Stvoren na tim osnovama, Narodni front u Crnoj Gori nije bio ni efemerna pojava, ni oblik pukog verbalnog izražavanja nezadovoljstva datim, karakterističan po tome što njegovi pripadnici, kako su tvrdili ideolozi aktuelne vlasti, „sa nevjerovatno jakim elanom“ govore protiv vlade i, „što je najžalosnije“, forsiraju „neko naročito crnogorsko pitanje“. Naprotiv, radilo se o političkom pokretu, čija je klasno-oslobodilačka priroda bila duboko ukorijenjena u etosu i timosu naroda iz kojeg je iznikao i koji je stoga bio spreman za suočavanje sa izazovima svog vremena.

Pucnji policije

Ta svojstva su pripadnici ovog fronta ispoljili: najprije, okupljanjem na Belvederu 1936. godine; zatim, odnosom prema španskom građanskom ratu; najzad, svojim kolektivnim antifašističkim i oslobodilačkim činom 1941. godine.
U prvom slučaju, riječ je o masovnom zboru, na kome je više političkih grupacija, formiranih dijelom i iz redova pripadnika građanskih stranaka, zajedno sa komunistima, usvojilo i uputilo vlasti na hitno rješavanje jedinstveni program zahtjeva i zadataka, koji su se odnosili na ukidanje policijskog terora i vraćanja građanskih prava i sloboda, otklanjanje nagomilanih krupnih socijalno-ekonomskih problema, obezbjeđenje pune ravnopravnosti Crne Gore u južnoslovenskoj državnoj zajednici, afirmaciju politike mira i uspostavljanje veza sa Sovjetskim Savezom. Pucnji policije u demonstrante (6 lica ubijeno a 30 ranjeno), bili su najava beskompromisnog obračuna vlasti s narodom u kome će ovaj morati da uzvrati istom mjerom ako želi da uspije u svojoj nakani.

Pokret otpora

U drugom slučaju, riječ je o shvatanju španskog građanskog rata kao prilike i obaveze da se na djelu pokaže nešto mnogo više od internacionalne solidarnosti u borbi protiv fašizma i lične hrabrosti. Relativno masovnim angažovanjem u tom ratu Crnogorci su, naime, manifestovali razvijenu svijest o tome da se fašističkoj opasnosti može i mora suprotstaviti samo odlučnom borbom i da ne postoji razlog kojim bi se izostanak iz te borbe mogao (o)pravdati.
U trećem slučaju, riječ je o Trinaestojulskom ustanku – jedinstvenoj manifestaciji pokreta otpora, koja po masovnosti učesnika, intenzitetu i efektima borbenih dejstava i političkim učincima nije imala sebi ravne u istoriji Drugog svjetskog rata – u koji je crnogorski narod pošao s idejom da se, kako u Omladinsko pokretu od 15. decembra 1941. godine piše, izbori „za svoju slobodu, za svoju nezavisnost, za svoju kulturu“.
Od pregnuća da dođu do svoje slobode, Crnogorce ujedinjene na pomenutoj „omladinskoj“ platformi, nije mogla da odvrati ni zbunjujuća komunternovska ideološka kampanja o novom svjetskom ratu kao imperijalističkom „s obije strane“, ni spremnost oficijelne vlasti da služenjem stranim gospodarima „kupi“ pravo gospodarenja sopstvenim narodom.
Image
Avatar korisnika
Administrator
Site Admin
 
Postovi: 2392
Pridružen: Sub pro 29, 2012 12:46 pm

Re: Historija Crne Gore od iskona Crna Gora nikada nije bila srpska zemlja

PostPostao/la Administrator » Sub vel 09, 2013 7:10 pm

Radovan Radonjić, akademik: Apeli za ujedinjenje protiv diktature

„Zbijte vaše redove protivu zajedničkog neprijatelja srbijansko vojno-fašističke diktature, protivu razbojništva buržoazije. Ugledajte se na mučnu borbu i sjajnu pobjedu ruskih radnika i seljaka“. (U rezoluciji zbora u Virpazaru)

U rezoluciji zbora u Virpazaru, održanog dvadesetak dana kasnije, uz učešće predstavnika svih crnogorskih opozicionih struja, ide se još dalje i građanima šalje poruka: „Znadite da jedino borba radnika i seljaka vođenih Komunističkom partijom za obaranje buržoaske vladavine i zavođenje socijalizma ide pravim putem, tj. slobodi i jednakosti… Zbijte vaše redove protivu zajedničkog neprijatelja srbijansko vojno-fašističke diktature, protivu razbojništva buržoazije. Ugledajte se na mučnu borbu i sjajnu pobjedu ruskih radnika i seljaka“.
U formiranju i manifestovanju „narodnofrontovskog mišljenja“ u Crnoj Gori, koje ni u čemu bitnijem ne odstupa od komunističke „linije“, veoma važnu ulogu ima studentska organizacija, koja se formira krajem 1931. i početkom 1932. godine, i čiji se program od početka temelji na zahtjevima sličnim onim iz proglasa naprednih studenata Beogradskog univerziteta od januara 1931. godine, kojim je zatraženo raspuštanje Skupštine i Senata, ukidanje diktature i izvođenje njenih tvoraca pred narodni sud, te proglašavanje potpune narodne suverenosti i obrazovanje vlade od demokratski opredijeljenih uglednih ličnosti.

Inicijative studenata

U programskom pogledu, crnogorski studenti prate naloge vremena u kome politički i organizaciono stasaju. Oni, tako, ne samo da prihvataju zadatke što ih je svjetski kongres studenata, odražan u Briselu krajem 1934. godine, utvrdio u pogledu borbe protiv rata i fašizma, već u proljeće 1937. godine, na inicijativu jedne svoje grupe sa Beogradskog univerziteta, pozivaju „narod Crne Gore, da se okupi na jedno, da se ujedini, da stvori jedan širok front, front demokratije i slobode, i da tako povede odličnu borbu protiv današnje nasilničke i nenarodne vladavine“. Krajem te godine, ocjenjujući da sporazum između Srpske udružene opozicije i Hrvatske samostalne demokratske koalicije znači korak naprijed u demokratskom rješavanju hrvatskog pitanja, zajedno sa studentima Slovenije, Makedonije, Vojvodine i Bosne i Hercegovine donose rezoluciju u kojoj se traži da Crna Gora, Slovenija i Makedonija budu posebne federalne jedinice, a Vojvodina i Bosna i Hercegovina autonomne pokrajine u Jugoslaviji.

Poziv na uzbunu

Sredinom 1938. godine, na svojoj III pokrajinskoj konferenciji za Crnu Goru, studenti ističu zahtjeve u pogledu: pune slobode rada radničkih sindikalnih organizacija; ukidanja zabrane rada Seljačkog bratstva; dozvole organizovanja studentskih udruženja; stvaranja crnogorskog omladinskog pokreta. Crnogorski studenti na školovanju u Beogradu, Zagrebu, Skoplju i Subotici, nakon italijanske okupacije Albanije 1939. godine, proglasom se obraćaju „svome narodu i pozivaju na uzbunu“, jer se, kako kažu, više nije radilo o dalekim zemljama i problemima već „o našim životima, o našoj budućnosti, o našoj miloj Crnoj Gori, o nezavisnosti Jugoslavije“, bez koje „ne može biti ni Crne Gore“. Sljedeće godine prihvataju odluku I kongresa studenata Jugoslavije da se „zajedno sa ostalom omladinom bore protiv svih opasnosti i da se sačuva mir ovim narodima koji su dugo krvarili za tuđe interese“.

Omladinska platforma

Slično studentima misli i najveći dio crnogorske omladine. Pod uticajem „domaćih“ komunista, i shodno zaključcima VI kongresa Komunističke omladinske internacionale, održanog 1935. godine, crnogorska omladina u vrijeme formiranja Narodnog fronta slobode i sama poziva „sve prave prijatelje slobode i demokratije“ da se „bez obzira na partijske razlike, ujedine u borbi protiv diktature i nenarodne klero-fašističke vlade Stojadinović – Korošec“. Na toj „omladinskoj“ platformi stvaraju se: pokret za društvenu emancipaciju i afirmaciju žena u Crnoj Gori, kojima su komunisti već u prvim danima svog političkog djelovanja priznali „apsolutnu ravnopravnost“ sa muškarcima „u pravima i dužnostima“, ističući da će taj princip biti ostvaren tek „kroz socijalnu revoluciju u komunističkom društvu“; društvo za ekonomsko i kulturno podizanje sela i seljaka (Seljačko bratstvo), preko kojeg se „u crnogorskim selima širi komunistička ideologija“; sindikat, koji najprije na svojoj II oblastnoj konferenciji 1939. godine, a potom i na sastanku svog rukovodstva 1940. godine, formuliše okvirni program aktivnosti usmjerene na organizovanje borbe radničke klase, koja će se voditi ne samo za ostvarivanje ekonomskih i političkih prava, nego i za opšta građanska prava i slobode, demokratske odnose u društvu i nacionalnu ravnopravnost. Svi ti pokreti, organizacije i društva prihvataju, direktno ili indirektno, političku ocjenu iz Manifesta crnogorske narodne omladine od 1. decembra 1936. godine, da revolucionarna akcija u Crnoj Gori, osim od „velikih smetnji i terora od strane fašizma“, trpi i zbog domaćeg „sektašenja, međunarodnog gloženja i neshvatanja važnosti momenata“, jer „s jedne strane pristalice demokratskih opozicionih stranaka, i ako odlučni protivnici fašizma, ne uviđaju i neće da uvide posebna nacionalna prava Crne Gore“, dok „s druge strane izvjesni djelovi federalističkog pokreta odbijaju svaku političku saradnju sa pomenutim grupacijama, smatrajući ih hegemonističkim i jednakim kojoj bilo fašističkoj vladi“.

Prava naroda

Svima je bliska logika autora omladinskog Manifesta, da protagonistima bjelaštva treba poručiti da ih ne smatraju fašistima „već svojom braćom u borbi protiv fašizma“, ali da od njih traže da „kao dosljedni demokrati uvide demokratska prava crnogorskog naroda – da sam uredi svoje odnose sa srpskim narodom i drugim narodima Jugoslavije“, a da drugima, koji se u Manifestu nazivaju „braćom federalistima“; valja reći da su „sa njima u svakoj borbi za narodne slobode“, ali i da traže od njih „borbu a ne politička iščekivanja, kao i da demokratske elemente koji još ne uviđaju nacionalna prava Crnogoraca ne izjednačavaju sa fašistima“. I svi podržavaju program ponuđen u Manifestu, koji se u svim glavnim postavkama, pa i onoj o vraćanju Crne Gore na stanje od prije 1918. godine i davanju njenim građanima mogućnosti da se demokratski izjasne u kakvoj državi žele da žive, direktno oslanja na komunističku „liniju“.



Feljton – Srijeda, 01. jun 2011. godine
Radovan Radonjić, akademik: Crnogorski seljak „opljačkan do kože“

Izgledi građanskih stranaka da ostvare neki značajniji uticaj na političko opredjeljenje masa bili su veoma mali. Njihov „manevarski prostor“ dodatno je bio sužen i time što su, ostavši trajno vezane za svoje centrale van Crne Gore, odbile učešće u stvaranju Narodnog fronta i prepustile komunistima da taj posao odrade sami

U Crnoj Gori su sve te ideje bile široko prihvaćene, i to ne samo u redovima komunista čije je rukovodstvo u jesen 1935. godine, postupajući „u duhu direktiva CK“, pristupilo stvaranju „protivfašističkog pokreta na širokoj osnovi, u kojemu bi bili usklađeni svi oblici borbe radničke klase i njihovih organizacija, seljaštva i nacionalno-revolucionarnog pokreta“, nego i unutar drugih političkih subjekata, osobito omladine. Ekonomska, socijalna i politička „zrelost“ Crne Gore za prihvatanje ideje sveopšte pobune protiv datog i traženje novih, bitno drugačijih solucija društvenog razvoja, bila je očigledna. U Crnoj Gori je, prema podacima iz popisa 1931. godine, od veoma siromašne poljoprivrede, šumarstva i ribolova živjelo 79,3 odsto, od industrije i zanatstva šest odsto, od trgovine, kredita i saobraćaja četiri odsto, a od svih ostalih djelatnosti (javnih i vojnih službi, slobodnog zanimanja itd.) 10 odsto stanovništva. U zvaničnim izvještajima njene Trgovinsko-industrijske i zanatske komore pisalo je da „nijedna privredna radinost na području Komore nije dostigla takav stupanj razvitka, da bi uslovila rentabilitet i privredni efekat (prinos), koji su neizbježni u procesu proizvodnje“ i da „opšta proizvodnja na komorskom području kao zasebne privredne jedinice nije u stanju da privrednim subjektima osigura materijalnu naknadu u tolikoj mjeri koliko je potrebno za opstanak i podmirenje drugih raznovrsnih potreba“.

Reakcije masa

Vlast, međutim, ne samo što ništa ne preduzima da se ekonomska i socijalna situacija popravi, već smatra da u tom pogledu i ne treba ništa činiti. Njeni stručnjaci, naime, početkom 1934. godine predlažu „ekonomsku strategiju“ koja umjesto izgradnje kapitalnih privrednih objekata, preferira bavljenje „sitnim poslovima“, jer, kako kažu: „Da prođe jadranska željeznica kroz Crnu Goru, koje bi selo moglo doći kolskim putem do nje? Što bi izvezli njom? Uvezeno kako bi donijeli do svojih domova“? Reakcija siromašnih masa na sve to bila je upravo onakva kako je predviđeno na IV kongresu KPJ, kada je rečeno da „crnogorsko seljaštvo, pritisnuto strahovitim progonima i glađu i opljačkano do kože“, zakonito teži revoluciji i „nezavisnosti Crne Gore“.

Uporišne tačke

Izgledi građanskih stranaka da u takvim okolnostima ostvare neki značajniji uticaj na političko opredjeljenje masa bili su veoma mali. Njihov „manevarski prostor“ dodatno je bio sužen i time što su, ostavši trajno vezane za svoje centrale van Crne Gore, odbile učešće u stvaranju Narodnog fronta i prepustile komunistima da taj posao odrade sami. Iako najmanji po broju članova koje njihova organizacija okuplja, komunisti su iskoristili takvu priliku i u proces formiranja Narodnog fronta išli s platformom čije su uporišne tačke bile: (a) nacionalna samostalnost Crne Gore, (b) koja će biti ostvarena na osnovu principa samopredjeljenja do otcjepljenja i (c) značiće oslobođenje od ropskog položaja putem uspostavljanja vlasti radnika i seljaka. Da će takvu platformu, osim demokratski raspoložene mase seljaštva, radništva i inteligencije, prihvatiti i pojedine lijevo orijentisane opozicione grupe, nije bilo nikakve sumnje. Prvi konkretan dokaz u tom smislu pružio je opozicioni zbor narodnofrontovskog karaktera održan u Nikšiću 5. avgusta 1935. godine. Osuđujući sve ranije režime, „koji su vodili jednu nenarodnu politiku i time doveli narod i zemlju do ivice propasti“, i uvjereni da je jedino „seljački stalež“ kadar da riješi pitanje „unutrašnje sloge, državne sigurnosti i napretka“, učesnici ovog zbora traže „nesmetanu vladavinu narodnog suvereniteta“, što konkretno znači:
u oblasti ljudskih i političkih prava – punu slobodu djelovanja za sve društvene redove, pokrete i partije, kao i punu slobodu štampe, udruživanja, zbora i dogovora;

Novi zakoni

u oblasti zakonodavstva – ukidanje svih „reakcionarnih političkih zakona“, u prvom redu zakona o zaštiti države, i donošenje novog izbornog zakona sa opštim neposrednim pravom glasa za oba pola, zakona o korupciji „sa povratnom snagom od dana ujedinjenja pa sve do danas“, te „samoupravnog zakonodavstva koje će osigurati potpunu samoupravu opštine“;
u sferi vlasti – raspuštanje parlamenta i raspisivanje slobodnih izbora za Narodnu skupštinu, ukidanje Senata, zamjenu Ministarstva fizičkog vaspitanja Ministarstvom rada, ukidanje žandarmerijskih stanica po selima i „svih vrsta egzekutora“, izbor neutralne Vlade sastavljene „od priznatih autoriteta, prijatelja narodne sloge i građanskih sloboda“;
u sferi ekonomskih prava i sloboda – koja je jako važna budući da „političke slobode nijesu nikad zagarantovane bez ekonomske sigurnosti zasnovane na društvenoj pravdi“ – brisanje svih dugova, „etatiziranje“ industrijskih preduzeća i ukidanje svih vrsta kartela, oduzimanje zemlje svima onima koji je lično ne obrađuju i dodjelu ove zemljoradnicima i ostalim siromašnim građanima koji se žele posvetiti zemljoradnji, slobodnu proizvodnju i prodaju duvana i pojeftinjenje svih monopolskih artikala koji su „neophodno nužni“ narodu, izjednačavanje cijena svih poljoprivrednih artikala u čitavoj zemlji nužno potrebnih za prehranu siromašnog stanovništva;

Isplata duga

u oblasti privrednog razvoja – izgradnju željezničke mreže kroz Crnu Goru, isušenje Skadarskog jezera i „primjenu savremenih tehničkih sredstava za iskorišćavanje rječnih snaga sa čime bi se riješilo pitanje ishrane Crne Gore“, isplatu stanovništvu predratne Crne Gore 10 miliona zlatnih njemačkih maraka dobijenih na ime reparacije; u oblasti socijalne politike – ukidanje svih nepravilno priznatih penzija, ukidanje školarine u svim oblicima obrazovanja, osmočasovno radno vrijeme i penziono osiguranje radnika i namještenika, davanje pristojne pomoći „ustašama“ i njihovim udovicama i siročadi, nabavka žita u vrijednosti 10-15 miliona dinara i podjela ovog siromašnom stanovništvu; u oblasti spoljne politike-uspostavljanje diplomatskih i trgovinskih odnosa sa sovjetskom Rusijom.



Feljton – Utorak, 31. maj 2011. godine
Image
Avatar korisnika
Administrator
Site Admin
 
Postovi: 2392
Pridružen: Sub pro 29, 2012 12:46 pm

Sljedeće

Vrati se na: Tekstovi, citati/skenovi knjiga

Tko je online

Nema registriranih korisnika pregledava forum i 1 gost